Uruguayail x ts'íibe' tu k'amaj noj chíimpolal yóok'lal u káan iik' ti'ilil

Armando G. Tejeda
Oochel EFE
K'iintsil

Madrid, España
Miércoles 24 ti' abril, 2019

T’aan ku yantal tu táan x wo’okinil yéetel tu táan áanalte’, wa xooke’, jump’éel ba’ax “jach k’a’anan” yéetel ku k’a’abéetkunsa’al ti’al kuxtal, tumen jump’éel ba’al mantats’ u kaxta’al ka yanak, tumen ti’ ku síijil ich láak’inajil, sáasil yéetel k’íinalil, le je’elo’oba’ chéen jayp’éel ti’ le ba’alo’ob ku ch’a’anukta’al tumen uruguayail x k’aay tuukul Ida Vitale (Montevideo, 2 ti’ noviembre), máax tu k’amaj jo’oljeak u chíimpolalil Premio Cervantes de Literatura.

Ts’o’ok u chukik 95 u ja’abil, k’aja’an u tuukul yéetel t’a’aj u wíinkilal, ba’ale’ x ts’íibe’ láayli’ u k’a’ajsik k’iin úuchik u jóok’sa’al tu lu’umil ti’al p’tabil México tumen táan u tala u púuts’ul ti’ dictadura fascista yaan tu kaajal; beey úuchik u k’uchul “tu kaajal Alfonso Reyes yéetel ti’ le lu’um síij tuka’atéen ti’ jejeláas ba’al”.

Noj español chíimpolale’ káaj u k’u’ubul tu ja’abil 1976, ba’ale’ tak walkila’ chéen jo’otúul ko’olel ts’o’ok u k’amik: María Zambrano (España, 1988); Dulce María Loynaz (Cuba, 1992); Ana María Matute (España, 2010); Elena Poniatowska (México, 2013), yéetel beora’ Ida Vitale, juntúul máax k’ajóolta’an yóok’lal noj meyaj u beetmaj ti’ k’aay tuukul te’e k’iino’oba’.