K'a'ayta'ab ts'o'ok u beeta'al Al Boraq, yáax séeba'an chimes k'áak' ti' África

Ku nup'ik ka'ap'éel ti' le noj kaajo'ob yaan te'e lu'umo'

Notimex
Oochel Youssef Boudlal/Reuters
K'iintsil

París, Francia
Viernes 16 ti' noviembre, 2018

Rey Mohamed VI u jets’majubáaj Marruecos yéetel máax beetik u jala’achil tu lu’umil Franciae’, Emmanuel Macron, tu k’a’aytajo’ob jo’oljeak u káajal u meyaj, tu noj kaajil Tánger, Marruecos, le ku tukulta’al leti’e’ yáax séeba’an chimes k’áak’ yaan tu noj lu’umil África, ts’o’okole’ leti’e’ asab chich u bin ichil tuláakal le kóontineenteo’.

Yéetel le túumben meyaja’ ku núup’ul u noj máarroki kaajilo’ob Tánger, norte, yéetel Casablanca, leti’e’ ka’ap’éel noj kaajo’ob tu’ux ku yantal taak’in ti’ le noj lu’umo’; chimes k’áak’e’ yaan u yáax je’elel Rabat, leti’ u noj áadministratiibo kaajil yaan ti’ Marruecos.

U beel chimes k’áak’e’, leti’e’ asab séeban u bin ichil tuláakal África, tumen u chichil u péeko’obe’ yaan xóot man xóot’ok tu’ux ku náakal tak 320 kilómetros u séebanil ichil jump’éel oora. Le je’ela’ k’a’aytab ti’ kaaj ti’ le túumben éestasiion yaan tu kaajil Tánger.

Túumben chimes k’áak’e’, pa’at u k’aaba’ beey Al Boraq. Yéetele’, le ka’ap’éel noj kaajo’oba’, yaan u páajtal u núup’ulo’ob kex tumen 350 kilómetros náachil yaniko’ob. Le je’elo’ yaan u yáalka’abtik ichil ka’ap’éel oora yéetel lajun p’éel minutoos. Walkila’ le je’elo’ ku yáalkabta’al ichil kamp’éel oora yéetel 45 minutos.

Meyaj ti’al ka yanake’, beeta’ab tumen u fráanses mola’ayil Alstom, yéetel tu tojoltaj kex dos mil milloneesil euros (dos mil 200 millonesil dólares). Ichil le óoxp’éel ja’ab ku taala’, táan u páa’ta’al ka na’akak kex sies millonesil máako’ob.

Ichil ba’ax je’ets’a’abe’, Franciae’ tu k’ubaj u 51 por sientoil ti’ak ka páatak u beeta’al le meyaja’, ts’o’okole’ le je’elo’, ma’ yanchaj u ke’eteli’, jumpuul úuchik u ts’a’abal ti’ mola’ay le áantajo’ ti’al ka beeta’ak.

Walkila’, ma’ ojéelta’ak jach ba’ax k’iin ken káajak u meyaj chimes k’áak’, mix xan bajux ken u tojoltej, beey úuchik u ya’alal tumen kúuchilo’ob k’a’aytik péektsilo’ob te’elo’.

Kex beyo’, chimes k’áak’e’ ts’o’ok u beetik u yantal u x wo’okinil Marruecos, tumen jach bin táaj ko’oj úuchik u beeta’al yéetel ts’o’ok ka’ach bin u k’a’abéetkunsa’al le taak’ino’, ti’al ka beeta’ak najilo’ob xook, kúuchilo’ob ts’ak yaj wa uláak’ bejo’ob, beey úuchik u ya’alal tumen jaytúul aj xak’al xooko’ob ti’ kúuchilo’ob k’a’aytiko’ob péektsil.