X ch'úupal yizadíil palitsilta'an sexualmente, yéetel congoleñoil j ts'ak yaje' tu k'amo'ob Premio Nobel de la Paz

Ku ba'atelo'ob tu yóok'olal ko'olel yéetel paalal

Ts'íib yéetel oochel Afp
K'iintsil

Oslo, Noruega
Martes 10 ti' diciembre, 2018

Lunes máanika’ x yazadíil Nadia Murad, tu k’amaj Premio Nobel de la Paz, leti’e’ juntúul ko’olel palitsilta’an ka’ach ichil u múuch’il Estado Islámico (EI), ichil ba’ax tu ya’alaje’, tu k’áataj ti’ tuláakal internacional lu’umo’obe’ ka kaláanta’ak u kaajal yéetel ti’al ka beeta’ak uts meyajo’ob ti’al u cha’abal u milesil ko’olel yéetel paalal láayli’ p’aatalo’ob tu yáanal u k’ab yihadistailo’ob.

“Beyo’, táanxel lu’umo’obe’ u k’áato’ob u jach áantik máaxo’ob p’aatal yáanal u p’eekil jaytúul mu’uk’an máako’ob (...) unaj u kaláanta’alo’ob je’el tu’uxak ka yanako’obe’”, beey úuchik u ya’alik ko’olel yaan 25 u ja’abil, ti’ t’aan tu beetaj ti’al u ts’áak u níib óolal tumen tu k’amik chíimpolal, t’aanaj ich kurdo tu ayuntamientoil Oslo.

Je’el bix ya’abach yazidíil ko’olele’, Nadia Murad okolta’abij, beeta’ab u yóol, loobilta’ab tumen yihadistailo’ob úuchik u yaktáanta’al EI tu táan kurdo kaaj ti’ u xamanil Irak, tu ja’abil 2014.

X ch’úupale’, púuts’ tu k’ab máaxo’ob machmail, le beetike’ walkila’ ku ba’atel ti’al u yutsil ko’olel yéetel paalal, leti’e’ ku ya’alike’ maanal ti’ 3 mil u túulale’, p’aatal tu k’ab EI.

“Ma’ tu yokol tin tuukul bix ma’ táan u péeksik u yóol máaxo’ob jo’olbesik 195 u p’éel noj lu’umo’ob tumen tak walkila’ ma’ péenako’ob ti’al u páajtal u cha’ak’abta’al le ko’olelo’oba’”, tu ya’alaj. “Wa jump’éel ba’al yaan u yil ka’ach yéetel jump’éel noj mok t’aan ti’al koonol, jump’éel túumben u ch’e’enil petróleo wa u ts’apab ts’oono’obe’, míin beora’ ts’o’ok wal u beeta’al tuláakal ba’ax ku páajtal ti’al ka cha’abak”; tu ya’alaj.

X yazidíie’ chíimpolta’ab yéetel Premio Nobel de la Paz tu tséel congoleñoil j ts’ak yaj Denis Mukwege tumen “yóok’olal meyaj ku beetik ti’al u yilik ka ch’éenek u loobilta’al sexualmente ko’olelo’ob yéetel ma’ u k’a’abéetkunsa’al ti’al u yantal u núuktajil ba’ateltáambal”.

Mukwege, chíimpolta’ab xan yéetel Premio Nobel de la Paz, le beetik leti’e’ tu k’áataj ti’ yóok’ol kaabe’, ka ch’éenek u p’a’atal paachil máaxo’ob loobilta’ano’ob sexualmente ichil u k’iinilo’ob ba’atelil, ts’o’okole’ tu ya’alaj ba’atel ku páajtal u yantale’ chéen ti’al “u p’a’atal paachil x ma’ wíinikil”.

“U yuumilo’ob loobilaje’ ma’ chéen leti’e’ máaxo’ob beetik, táaka’an xan máaxo’ob ku sutik u yicho’ob táanxel tu’ux”, beey tu ya’alaj ginecólogo yaan 63 u ja’abil, tu súutukil úuchik u k’amik chíimpolal. “Wa tumen yaan jump’éel ba’ateltáambal k’a’anan k píitjo’oltike’, leti’e’ ba’ateltáambal ku yantal ich kaaj”.